T.C.

TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI

Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü

 

Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar TebliğiYazdır

Yetki Kanunu Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği

Yayımlandığı R.Gazete 13.10.2001-24552

Tebliğ No 2001/29

Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ

Yayımlandığı R.Gazete 26.06.2003-25150

Tebliğ No 2003/19 )

Amaç

Madde 1- Bu Tebliğin amacı; gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımları yapılan bitki adı ile anılan yemeklik yağların tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza-depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu Tebliğ gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımları yapılan bitki adı ile anılan yemeklik yağları kapsar. Yemeklik özelliği olmayan ve yağ asitlerinin bünyesini veya yağ kıvamını değiştirmek amacıyla esterleştirilmiş veya hidrojene edilmiş yağları ve karışım yağları kapsamaz.

Hukuki Dayanak

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği” ne göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler ile ilgili tanımlar aşağıdadır.

a)Ürün Tanımları

Aspir Yağı: Aspir bitkisinin (Carthamus tinctorious L.) tohumlarından elde edilen yağdır.

Yüksek Oleik Asitli Aspir Yağı: Yüksek oleik asitli yağ içeren aspir bitkisinin (Carthamus tinctorious L.) tohumlarından elde edilen yağdır.

Ayçiçek Yağı: Ayçiçek bitkisinin (Helianthus annuus L.) tohumlarından elde edilen yağdır.

Yüksek Oleik Asitli Ayçiçek Yağı: Yüksek oleik asitli yağ içeren ayçiçek bitkisinin (Helianthus annuus L.) tohumlarından elde edilen yağdır.

Babassu Yağı: Çeşitli palm orbignya türlerinin meyve çekirdeklerinden elde edilen yağdır.

Hindistancevizi Yağı: Hindistan cevizi (Cocos nucifera) meyvesinden elde edilen yağdır.

Mısır Yağı: Mısır bitkisi (Zea mays L.) tanelerinin embriyolarından elde edilen yağdır.

Pamuk Yağı:Çeşitli Pamuk (Gossypium spp) kültürlerinin tohumlarından elde edilen yağdır.

Palm Yağı: Palm (Elaeis guineensis) meyvesinin etli mezokarbında elde edilen yağdır.

Palm Stearin Yağı: Fraksiyonlarına ayrılan palm yağının erime noktası yüksek olan kısmıdır.

Palm Olein Yağı: Fraksiyonlarına ayrılan palm yağının sıvı kısmıdır.

Palm Çekirdeği Yağı: Palm (Elaeis guineensis) meyvesinin çekirdeğinden elde edilen yağdır.

Kanola-Düşük Erusik Asitli Kolza Yağı: Düşük erusik asitli yağ içeren Brassica napus, L. Brassica campestris L. ve Brassica juncea L.'nin tohumlarından elde edilen yağdır.

Soya Yağı: Soya fasulyesinden (Glycine max (L.) Merr.) elde edilen yağdır.

Susam Yağı: Susam bitkisinin (Sesamum indicum L.) tohumlarından elde edilen yağdır.

Üzüm Yağı: Üzüm bitkisinin (Vitis vinifera L.) çekirdeklerinden elde edilen yağdır.

Yerfıstığı Yağı: Yerfıstığından (Arachis Hypogaea L.) elde edilen yağdır.

b) Diğer Tanımlar

Yenilebilir Bitkisel Yağlar: Doğal yapısı gereği az miktarda fosfatidler gibi diğer lipidleri, sabunlaşmayan bileşenleri ve serbest yağ asitlerini içerebilen, sadece bitkisel kaynaklardan elde edilen temel olarak yağ asitleri gliseridlerinden oluşan yağlardır.

Sızma Yağlar: Yağın yapısını değiştirmeksizin mekanik yöntemle ve ısı uygulaması ile elde edilen, saflaştırmak amacı ile sadece su ile yıkama , çöktürme, filtrasyon ve santrifüj işlemleri yapılan yağlardır.

Soğuk Preslenmiş Yağlar: Isıl işlem olmaksızın sadece mekanik yöntemle elde edilen yağlardır.

Rafine Edilmiş Yağlar: Doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmadan rafine edilen yağlardır.

Ürün Özellikleri

Madde 5- Bu Tebliğ kapsamındaki bitki adı ile anılan yemeklik yağların kompozisyon, fiziksel ve kimyasal özellikleri aşağıda verilmiştir.

a) Bitki adı ile anılan yemeklik yağların yağ asitleri kompozisyonu Ek-1’de verilen tabloda yer alan değerlere uygun olmalıdır.

b) Düşük erusik asitli kolza yağının erusik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %2 sinden fazla olmamalıdır.

c) Yüksek oleik asitli aspir yağının oleik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %70 inden az olmamalıdır.

d) Yüksek oleik asitli ayçiçek yağının oleik asit içeriği toplam yağ asitlerinin %75 inden az olmamalıdır.

e) Palm olein yağının kayma noktası, en fazla 24oC ve palm stearin yağının kayma noktası, en az 44oC olmalıdır.

f) Bitki adı ile anılan yemeklik yağlar kendine has renk, tat ve kokuda olmalı yabancı ve ransit tat ve koku içermemelidir.

g) Diğer kalite kriterleri Ek-2’de verilen tabloda yer alan değerlere uygun olmalıdır.

h) Yer fıstığı yağının, araşidik ve daha yüksek yağ asitleri miktarı en fazla 48g/kg olmalıdır.

ı) Hindistancevizi, palm çekirdeği ve babassu yağlarının Reichert değeri sırası ile 6-8.5, 4-7 ve 4.5-6.5 olmalıdır.

i) Hindistancevizi, palm çekirdeği ve babassu yağlarının Polenske değeri sırasıyla 13-18, 8-12 ve 8-10 olmalıdır.

j) Üzüm yağının Eritrodiyol içeriği toplam sterol miktarının %2 sinden fazla olmalıdır.

k) Susam yağ için Baudouin test sonucu pozitif olmalıdır.

l) Pamuk yağında Halphen testi pozitif olmalıdır.

m) Ağartılmamış palm, ağartılmamış palm olein ve ağartılmamış palm stearin yağlarında toplam karotenoid miktarları beta-karoten cinsinden sırasıyla 500-2000, 550-2500 ve 300-1500 mg/kg olmalıdır.

n) Düşük erusik asitli kolza yağında Crismer değeri 67-70 aralığında olmalıdır.

o) Düşük erusik asitli kolza yağının brassikasterol konsantrasyonu toplam sterollerin %5 inden az olmamalıdır.

p) Bitki adı ile anılan yemeklik yağların kimyasal ve fiziksel özellikleri Ek-3'te verilmiştir.

Katkı Maddeleri

Madde 6- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlarda kullanılmasına izin verilen katkı maddeleri Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 2 nci bölümüne uygun olmalıdır.

Bulaşanlar

Madde 7- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlarda bulaşanların miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 4 üncü bölümünde belirtilen limitlere uygun olmalıdır.

Pestisit Kalıntıları

Madde 8- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların üretiminde kullanılan tarımsal ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 5 inci bölümünde belirtilen limitlere uygun olmalıdır.

Hijyen

Madde 9- Bitki adı ile anılan yemeklik yağlar, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 7 nci bölümünde yer alan genel kurallara uygun olarak üretilmelidir.

Ambalajlama ve Etiketleme-İşaretleme

Madde 10- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların ambalajlanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 9 uncu bölümüne uygun ambalaj materyalleri kullanılmalı ve etiketleme işlemi bu bölüme uygun yapılmalıdır. Bu bölüme ilave olarak 3 üncü maddede yer alan tanımlarda belirtilen yemeklik yağın adı etiket üzerinde yer almalıdır. Ürün vinterize edilmiş ise bu isme vinterize ibaresi de eklenmelidir.

Taşıma ve Depolama

Madde 11- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların depolanması ve taşınması Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin l0 uncu bölümünde belirtilen kurallara uygun olmalıdır.

Numune ve Alma ve Analiz Metodları

Madde 12- Bitki adı ile anılan yemeklik yağların üretim hattından ve muhafaza deposundan numune alınmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 11 inci bölümündeki kurallara uyulmalıdır. Numune uluslararası kabul görmüş metodlara göre analiz edilmelidir.

Tescil ve Denetim

Madde13- Bitki adı ile anılan yemeklik yağları üreten ve satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır.

Denetim

Madde 14- Bu Tebliğe ait hükümlerin uygulanması, 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı’nca denetlenir.

Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat

Madde 15- Bu Tebliğ ile; 14/ 6/ 1972 tarihli ve 14042 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TS 886 sayılı “Yemeklik Ayçiçeği Yağı”, TS 887 sayılı “Yemeklik Pamuk Yağı”, TS 888 sayılı “Yemeklik Mısırözü Yağı”, TS 889 sayılı “Yemeklik Susam Yağı”, TS 890 sayılı “Yemeklik Soya Yağı”, TS 891 sayılı Yemeklik Yerfıstığı Yağı, TS 892 sayılı “Yemeklik Rapiska Yağı” adlı standardlar mecburi uygulamadan kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamındaki ürünleri üreten ve satan işyerleri, yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.

Yürürlük

Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini, Tarım ve Köyişleri Bakanı ve Sağlık Bakanı yürütür.

EK-I

Gaz Likit Kromotografi ile Tespit Edilen Bitkisel Yağların Yağ Asitleri Kompozisyonu

(Toplam Yağ Asitleri Yüzdesi Olarak)

yağ asitleri yağ asitleri Aspir Yağı aspir yağı
yüksek oleik asitli
ayçiçek yağı ayçiçek yağı
yüksek oleik asitli 
babassu yağı hindistancevizi yağı kolza yağı
düşük erusik asitli
kaproik asit C6:0 TED TED TED TED TED TED-0.7 TED
kaprilik a. C8:0 TED TED TED TED 2.6-7.3 4.6-10.0 TED
kaprik a. C10:0 TED TED TED TED 1.2-7.6 5.0-8.0 TED
laurik a. C12:0 TED TED TED-0.1 TED 40.0-55.0 45.1-53.2 TED
miristik a. C14:0 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.1 11.0-27.0 16.8-21.0 TED-0.2
palmitik a. C16:0 5.3-8.0 3.6-6.0 5.0-7.6 2.6-5.0 5.2-11.0 7.5-10.2 2.5-7.0
palmitoleik a. C16:1 TED-0.1 TED-0.2 TED-0.3 TED-0.1 TED TED TED-0.6
margarik a. C17:0 TED-0.2 TED TED-0.2 TED-0.1 TED TED TED-0.3
heptadesenoik a. C17:1 TED-0.1 TED TED-0.1 TED-0.1 TED TED TED-0.3
stearik a. C18:0 TED-0.1 1.5-2.4 2.7-6.5 2.9-6.2 1.8-7.4 2.0-4.0 0.8-3.0
oleik a. C18:1 1.9-2.9 70.0-83.7 14.0-39.4 75-90.7 9.0-20.0 5.0-10.0 51.0-70.0
linoleik a. C18:2 8.4-21.3 9.0-19.9 48.3-74.0 2.1-17.0 1.4-6.6 1.0-2.5 15.0-30.0
linolenik a. C18:3 67.8-83.2 TED-1.2 TED-0.3 TED-0.3 TED TED-0.2 5.0-14.0
araşidik a. C20:0 TED-0.1 0.3-0.6 0.1-0.5 0.2-0.5 TED TED-0.2 0.2-1.2
ekosenoik a. C20:1 0.2-0.4 0.1-0.5 TED-0.3 0.1-0.5 TED TED-0.2 0.1-4.3
  C20:2 TED TED TED TED TED TED TED-0.1
behenik a. C22:0 TED-1.0 TED-0.4 0.5-1.1 0.5-1.6 TED TED TED-0.6
erusik a. C22:1 TED-1.8 TED-0.3 TED-0.3 TED-0.3 TED TED TED-2.0
  C22:2 TED TED TED-0.3 TED TED TED TED-0.1
lignoserik a. C24:0 TED-0.2 TED-0.3 TED-0.5 TED-0.5 TED TED TED-0.3
nervonik a. C24:1 TED-0.2 TED-0.3 TED TED TED TED TED-0.4

Tablonun devamı

yağ asitleri yağ asitleri Mısır Yağı palm yağı palm çekirdeği yağı palm olein yağı palm stearin yağı soya yağı susam yağı üzüm yağı yerfıstığı yağı
kaproik asit C6:0 TED TED TED-0.8 TED TED TED TED TED TED
kaprilik a. C8:0 TED TED 2.4-6.2 TED TED TED TED TED TED
kaprik a. C10:0 TED TED 2.6-5.0 TED TED TED TED TED TED
laurik a. C12:0 TED-0.3 TED-0.5 45.0-55.0 0.1-0.5 0.1-0.5 TED-0.1 TED TED TED-0.1
miristik a. C14:0 TED-0.3 0.5-2.0 14.0-18.0 0.5-1.5 1.0-2.0 TED-0.2 TED-0.1 TED-0.3 TED-0.1
palmitik a. C16:0 8.6-16.5 39.3-47.5 6.5-10.0 38.0-43.5 48.0-74.0 8.0-13.5 7.9-10.2 5.5-11.0 8.0-14.0
palmitoleik a. C16:1 TED-0.5 TED-0.6 TED-0.2 TED-0.6 TED-0.2 TED-0.2 0.1-0.2 TED-1.2 TED-0.2
margarik a. C17:0 TED-0.1 TED-0.2 TED TED-0.2 TED-0.2 TED-0.1 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.1
heptadesenoik a. C17:1 TED-0.1 TED TED TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1 TED-0.1
stearik a. C18:0 TED-3.3 3.5-6.0 1.0-3.0 3.5-5.0 3.9-6.0 2.0-5.4 4.8-6.1 3.0-6.5 1.0-4.5
oleik a. C18:1 20.0-42.2 36.0-44.0 12.0-19.0 39.8-46.0 15.5-36.0 17.0-30.0 35.9-42.3 12.0-28.0 35.0-69.0
linoleik a. C18:2 34.0-65.6 9.0-12.0 1.0-3.5 10.0-13.5 3.0-10.0 48.0-59.0 41.5-47.9 58.0-78.0 12.0-43.0
linolenik a. C18:3 TED-2.0 TED-0.5 TED-0.2 TED-0.6 TED-0.5 4.5-11.0 0.3-0.4 TED-1.0 TED-0.3
araşidik a. C20:0 0.3-1.0 TED-1.0 TED-0.2 TED-0.6 TED-1.0 0.1-0.6 0.3-0.6 TED-1.0 1.0-2.0
ekosenoik a. C20:1 0.2-0.6 TED-0.4 TED-0.2 TED-0.4 TED-0.4 TED-0.5 TED-0.3 TED-0.3 0.7-1.7
  C20:2 TED-0.1 TED TED TED TED TED-0.1 TED TED TED
behenik a. C22:0 TED-0.5 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.2 TED-0.7 TED-0.3 TED-0.5 1.5-4.5
erusik a. C22:1 TED-0.3 TED TED TED TED TED-0.3 TED TED-0.3 TED-0.3
  C22:2 TED TED TED TED TED TED TED TED TED
lignoserik a. C24:0 TED-0.5 TED TED TED TED TED-0.5 TED-0.3 TED-0.4 0.5-2.5
nervonik a. C24:1 TED TED TED TED TED TED TED TED TED-0.3

TED: Tespit Edilemeyen Düzey



EK-II

Diğer Kalite Kriterleri

Uçucu Madde (l05 0C)

en çok 0.2 % m/m
Çözünmeyen Safsızlıklar en çok 0.05% m/m
Sabun Miktarı en çok 0.005 % m/m
Asit Sayısı rafine yağlarda en çok 0.6 mg KOH /g yağ
soğuk preslenmiş ve sızma yağlarda en çok 4.0 mg KOH/g yağ
sızma palm yağında en çok 10.0 mg KOH/g yağ
Peroksit Sayısı rafine yağlarda en çok l0 miliekivalen aktif oksijen / kg yağ
soğuk preslenmiş ve sızma yağlarda en çok l5 miliekivalen aktif oksijen / kg yağ


EK-III

Bitkisel Yağların Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Bitkisel Yağlar Bağıl Yoğunluk XoC/su 20oC'de Yoğunluk (g/ml) Kırılma İndisi 40oC Sabunlaşma Sayısı mgKOH/g yağ İyot Değeri (Wijs) Sabunlaşmayan Madde g/kg
aspir yağı 0.922-0.927x=20oC   1.467-1.470 186-198 136-148 <15
aspir yağı (yüksek oleik asitli) 0.913-0.919 x=20oC 0.912-0.914 20oC'de 1.460-1.464 40oC'de 186-194 80-100 <10
  0.910-0916 x=25oC   1.466-1.470 25oC'de      
ayçiçek yağı 0.918-0.923 x=20oC   1.461-1.468 188-194 118-141 <15
ayçiçek yağı (yüksek oleik asitli) 0.909-0.915 x=25oC   1.467-1.471 25oC'de 182-194 78-90 < 15
babassu yağı 0.914-0.917 x=25oC   1.448-1.451 245-256 10.0-18.0 < 12
hindistancevizi yağı 0.908-0.921 x=40oC   1.448-1.450 248-265 6.3-10.6 < 15
kolza yağı (düşük erusik asitli) 0.914-0.920 x=20oC   1.465-1.467 182-193 105-126 < 20
mısır yağı 0.917-0.925 x=20oC   1.465-1.468 187-195 103-135 < 28
palm yağı 0.891-0.899 x=50oC 0.889-0.895 50oc'de 1.454-1.456 50oC'de 190-209 50-55 <12
palm çekirdeği y. 0.899-0.914 x=40oC   1.448-1.452 230-254 14.0-21.0 < 10
palm olein y. 0.899-0.920x=40oC 0.896-0.898 40oC'de 1.458-1.460 194-202 ³ 56 £ 13
palm stearin yağı 0.881-0.891 x=60oC 0.881-0.885 60oC'de 1.447-1.452 60oC'de 193-205 < 48 < 9
pamuk yağı 0.918-0.926 x=20oC   1.458-1.466 189-198 100-123 < 15
soya yağı 0.919-0.925 x=20oC   1.466-1.470 189-195 124-139 < 15
susam yağı 0.915-0.924 x=20oC   1.465-1.469 186-195 104-120 < 20
üzüm yağı 0.920-0.926 x=20oC   1.467-1.477 188-194 128-150 <20
yerfıstığı yağı 0.912-0.920 x=20oC   1.460-1.465 187-196 86-107 < 10

 



Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ

Yayımlandığı Resmi Gazete: 26.06.2003-25150

(Tebliğ No: 2003/19)

MADDE 1- 13/10/2001 tarihli ve 24552 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğinin 4 üncü maddesinin (a) bendinde yer alan “Yer Fıstığı” tanımından sonra gelmek üzere aşağıdaki “Fındık Yağı tanımı eklenmiştir.

“Fındık Yağı: Fındık ağacının (Corylus Avellana L. ile Corylus Maksima Mill) meyvelerinden elde edilen yağdır.”

MADDE 2- Aynı Tebliğin 5 inci maddesine (p) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ( r ) bendi eklenmiştir.

r) Bu Tebliğ kapsamında yer alan adı ile anılan yemeklik yağlara diğer bitkisel yemeklik yağlar, mineral yağlar, sentetik yağlar,esterleştirilmiş yağlar veya başka yağlar karıştırılamaz.”

MADDE 3- Aynı Tebliğ’in “Gaz Likit Kromotografi ile Tespit Edilen Bitkisel Yağların Yağ Asitleri Kompozisyonu” başlıklı Ek-1 Tablosunun ikinci sayfasında yer alan “yer fıstığı yağı” sütunundan sonra gelmek üzere “fındık yağı” ve “pamuk yağı” sütunları eklenmiştir.

Yağ Asitleri Fındık Yağı Pamuk Yağı
kaproik asit TED TED
kaprilik a. TED TED
kaprik a. TED TED
laurik a. TED TED-0.2
miristik a. TED-0.1 0.6-1.0
palmitik a. 4.32-8.89 21.4-26.4
palmitoleik a. TED-1.15 TED-1.2
margarik a. TED TED-0.1
heptadesenoik a. TED TED-0.1
stearik a. TED2.67 2.1-3.3
oleik a. 71.0-91.0 14.7-21.7
linoleik a. 5.7-22.2 46.7-58.2
linolenik a. TED-0.2 TED-0.4
araşidik a. TED-0.1 0.2-0.5
ekosenoik a. TED-0.2 TED-0.1
  TED TED-0.1
behenik a. TED-0.1 TED-0.6
erusik a. TED-0.1 TED-0.3
  TED TED-0.1
lignoserik a. TED TED-0.1
nervonik a. TED TED

 

MADDE 4- Aynı Tebliğ'in EK-3'ünde yer alan tabloya fındık yağı ile ilgili bilgiler yeni bir satır olarak eklenmiştir.

Bitkisel Yağlar Bağıl Yoğunluk
XoC/su 20oC'de
Yoğunluk (g/ml) Kırılma İndisi
40oC
Sabunlaşma Sayısı mgKOH/g yağ İyot Değeri (Wijs) Sabunlaşmayan
Madde g/kg
Fındık yağı 0.898-0.915 x=20oC   1.468-1.473 200 C’de 188-198 81-92 <=7.2”

 

MADDE 5- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6- Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı ile Sağlık Bakanı yürütür.

©KKGM - Akay Cad. No:3 Bakanlıklar/ANKARA   Tel: (009)-0312-4174176