T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Gıda Maddelerindeki Bulaşanların Maksimum Limitleri Hakkında Tebliğ
Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi
Yayımlandığı R.Gazete: 17.05.2008- 26879
Tebliğ No: 2008/26
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, gıda maddelerinde bulunabilen belirli bulaşanların maksimum miktarlarının belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, gıda maddelerinde bulunabilen nitrit ve nitratları, mikotoksinleri, bakteriyal toksinleri, ağır metalleri, 3-monokloropropan-1,2-diolü, dioksinler, furanlar, dioksin benzeri poliklorlubifenilleri (PCB), polisiklik aromatik hidrokarbonlar ile erusik asiti kapsar.
Hukuki dayanak
MADDE 3- (1) Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği” ne göre hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Bakteriyel toksinler: Gıda maddelerinde belirli koşullar altında bazı bakteriler tarafından üretilen toksik metabolitleri,
c) Bulaşan: Gıda maddesine kasten ilave edilmeyen, gıdanın üretiminden pazarlanmasına kadar olan aşamalarda veya çevresel kaynaklı gıdaya istenmeden bulaşan her türlü madde ve bileşikleri,
ç) Metal ve metaloidler: Gıda maddelerinin doğal yapısında bulunabilen veya çevre, teknolojik işlemler ya da ambalaj materyalleri gibi değişik yollardan gıdaya bulaşabilen kimyasal inorganik maddeleri,
d) Mikotoksinler: Gıda maddelerinde belirli çevre koşullarında bazı küfler tarafından üretilen, toksik sekonder metabolitleri,
e) İşlenmemiş gıda maddeleri: Bölünmüş, parçalanmış, kemiğinden ayrılmış, soyulmuş, temizlenmiş, ayıklanmış, öğütülmüş, kesilmiş, kıyılmış, inceltilmiş, dondurulmuş, derin dondurulmuş, soğutulmuş, paketlenmiş olsun veya olmasın; gıdaların doğal yapılarında değişikliğe neden olacak herhangi bir işlem uygulanmamış gıdaları,
ifade eder.
Genel hükümler
MADDE 5- (1) Bulaşanlar ile ilgili genel hükümler aşağıda verilmiştir.
a) Piyasaya sunulduklarında, eklerde yer alan gıda maddelerinin bulaşanların miktarı, bu eklerde belirtilen limitlerden daha fazla olmamalıdır.
b) Eklerde belirtilen maksimum miktarlar, aksi bir durum belirtilmedikçe gıda maddelerinin yenilebilir kısımları için verilmiştir.
c) Kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş veya birden fazla bileşen içeren gıda maddelerinde, aşağıda belirtilen hükümler dikkate alınmak koşulu ile eklerde verilen maksimum miktarlar uygulanır.
1) Kurutma veya seyreltme işleminin sonucunda bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan değişiklikler,
2) İşlenmenin sonucunda bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan değişiklikler,
3) Bileşenlerin üründeki nispi oranları,
4) Miktar tayinin analitik limiti.
ç) Tüketime sunulan gıda maddelerinde bulaşan miktarı hesaplanırken;
1) Kurutma, seyreltme, işleme ve/veya karıştırma işlemleri için veya
2) Kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş ve/veya bileşik gıda maddeleri için
gıda işletmecisi tarafından doğruluğu sağlanmış özel konsantrasyon ve seyreltme faktörü kullanılır.
d) Eğer gıda işletmecisi özel konsantrasyon ve seyreltme faktörü belirtmiyorsa ya da belirtilen faktörler Bakanlık tarafından uygun bulunmadığı durumlarda, Bakanlık insan sağlığını korumak amacıyla eldeki bilgiler ışığında uygun bir faktör belirler.
e) Ekte verilen maksimum miktarlara uygun olmayan gıda maddeleri, karışım/bileşik gıda maddelerinin üretiminde gıda bileşeni olarak kullanılamaz.
f) Ekte verilen maksimum miktarlara uygun gıda maddeleri, bu limitlere uygun olmayan gıda maddeleri ile karıştırılamaz.
g) EK-2’de yer alan bulaşanları (mikotoksinleri) içeren gıda maddelerinin fiziksel, kimyasal veya mikrobiyolojik uygulamalar da dahil olmak üzere hiçbir şekilde detoksifikasyonu yapılamaz.
ğ) Yerfıstığı ve bundan üretilen ürünlerin, doğrudan tüketime sunulup sunulmayacağını gösterir açık ifadeler; ambalajlı olanlarda etiket üzerinde, dökme olarak satışa sunulanların ise ürün ile ilgili belgelerinde yer almalıdır. Böyle bir ifadenin bulunmadığı durumlarda bu ürünler işlenmiş olarak (Tablo 2.1. Aflatoksin, 2.1.1 kategorisinde) değerlendirilir.
h) Örtü altında yetiştirilen marullarda, örtü altında yetiştirildiğine dair bir bilgi etiketinde yer almadığı müddetçe bu tür ürünler açık havada yetiştirilen marullar kategorisinde değerlendirilir.
Numune alma ve analiz metotları
MADDE 6- (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin “Numune Alma ve Analiz Metodları” bölümü, 26/4/2007 tarih ve 26504 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi – Gıda Maddelerinde Mikotoksinlerin Seviyesinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği” ve 15/3/2008 tarih ve 26817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi – Gıda Maddelerinde Kurşun, Kadmiyum, Civa, İnorganik Kalay, 3-Monokloropropan 1,2-Diol Ve Benzopiren Seviyelerinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama Ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği”nde belirtilen hükümlere uygun olarak numune alınmalı ve bunlara uluslararası kabul görmüş analiz metotları uygulanmalıdır.
Tescil ve denetim
MADDE 7- (1) Bu Tebliğde yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri, tescil ve izin, ithalat, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlerin uygulanması ile ilgili denetim ve hükümlere uymayan işyerleri hakkında gerekli işlemler 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanuna göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yapılır.
Avrupa Birliği’ne uyum
MADDE 8- (1) Bu Tebliğ, 1881/2006/EC sayılı Gıda Maddelerindeki Belirli Bulaşanların Maksimum Miktarlarının Belirlenmesi hakkında Komisyon Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
MADDE 9- (1) Bu Tebliğin yayım tarihinden itibaren, 23/09/2002 tarih ve 24885 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi – Gıda Maddelerinde Belirli Bulaşanların Maksimum Miktarlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ” yürürlükten kaldırılmıştır.
Uyum zorunluluğu
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri bir yıl içinde Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
Yürürlük
MADDE 10- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.