T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
T.C.
TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sayı : B.12.0.KKG.0.18.107.03.02-2266 23.11.2007 * 043300
Konu: Kurbanlık Hayvanlar
Genelge 2007/41
DAĞITIM
Yaklaşan Kurban Bayramı nedeniyle artacak olan yurtiçi hayvan hareketleriyle salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıklarının yurda yayılmasının önlenmesi ve hastalıksız bölgelerin korunması büyük önem arz etmektedir.
Komşu ülkelerde görülen ve ülkemiz için egzotik karakterdeki hayvan hastalıklarının olabilecek illegal hayvan girişleriyle girmesinin engellenmesi amacıyla, özellikle Doğu ve Güneydoğu illerimizden yapılacak büyükbaş ve küçükbaş hayvan sevklerinde daha dikkatli olunması gerekmektedir.
Kurban Bayramı öncesi hayvan pazarları dışında hayvan satış yerleri çoğalmakta, farklı bölgelerden birçok hayvan bir araya gelerek bulaşıcı ve salgın hayvan hastalıklarının yayılma riskini arttırmaktadır.
Hayvanların pazarlarda ve özellikle satılamayanların geri dönüşlerinde herhangi bir risk taşımaması için, sevk öncesi Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporlarının düzenlenmesinde 2007 yılı Hayvan Hareketleri Genelgesi hükümlerine göre hareket edilecek olup, özellikle şap hastalığı yönünden aşı ve bağışıklık sürelerine dikkat edilecektir. Kurbanlık satış yerlerine girişlerde ise bu belgeler mutlaka kontrol edilmelidir.
Bu nedenle vatandaşlarımız kurban bayramı nedeniyle dini vecibelerini yerine getirirken kurbanlık hayvan satış yerleri ve iller arası hayvan sevkleri ile muhtemel bir hastalığın bulaşması ve yayılmasını önlemek amacıyla ;
I- Salgın Hastalıklar Açısından Dikkat Edilecek Hususlar:
1- Kurbanlık hayvan yetiştiren işletmelerdeki büyükbaş ve küçükbaş hayvanların salgın hastalıklar yönünden kontrol edilmesi sağlanacaktır. Hayvan pazarı, borsa, geçici hayvan toplama merkezi ve kesim yerlerinin resmi veteriner hekimlerce yapılan kontrol ve denetimleri sıklaştırılacak, halka aydınlatıcı bilgiler verilecektir.
2- Veteriner sağlık raporu düzenlenmeden önce resmi veteriner hekimlerce kurbanlık hayvanların sağlık kontrolü yapılarak, sadece sağlıklı hayvanların sevklerine müsaade edilecektir. Bulaşıcı hastalığa yakalanmış veya hastalıktan şüpheli hayvanlara 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, Yönetmeliği ve Talimatlarının ilgili hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
3- Hayvan pazarı, borsa ve geçici hayvan satış yerlerinde hastalık bulaştırma riskinin ortadan kaldırılması için, hayvanların ilk çıkış yerlerinde veteriner sağlık raporu düzenlenirken, uygulanan koruyucu aşılama ve bağışıklık süreleri dikkate alınacak ve satış yerlerine girişlerde de bu belgeler aranacaktır.
4- Ülke genelinde Eylül-Ekim aylarında yürütülen Sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında aşılatılmayan veya aşılama tarihi 4 aydan önce ya da aşı yapıldıktan sonra en az 15 gün geçmeyen büyükbaş hayvanların, yeterli koruma oluşmaması nedeniyle, iller arası nakillerine izin verilmeyecektir.
5- Aşılama tarihi 4 aydan önce olan ya da aşı yapıldıktan sonra en az 15 gün geçmeyen küçükbaş hayvanların, yeterli koruma oluşmaması nedeniyle, iller arası nakillerine izin verilmeyecektir.
6- Büyükbaş ve küçükbaş hayvanların şap hastalığına karşı üçlü şap aşısı (A+O+Asia–1 tipi) ile aşılanıp aşılanmadığı kayıtlar ve aşılama makbuzu kontrol edilerek belirlenecek, sevk raporlarının ilgili bölümüne şap aşısının yapıldığı tarih, aşının seri numarası, aşılama-serumlama makbuzunun tarihi ve seri numarası yazılacaktır.
7- Trakya bölgesi illerinden İstanbul iline getirilen büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan satılamayanların geri dönüşleri engellenerek en yakın mezbahada kestirilmeleri sağlanacaktır. Bu durum veteriner sağlık raporu düzenlenirken hayvan sahibine özellikle bildirilecektir.
8- Hayvan pazarı, borsa, geçici hayvan toplama merkezi, kesim yerleri ile nakil araçlarının temizlik ve dezenfeksiyonu aksatılmayacak, görevlilerce dezenfeksiyon kayıtlarının tutulması ve kontrollerde gösterilmesi sağlanacaktır.
9- Nakli sonrasında araçlarda bulunan altlık ve gübreler şap hastalığı etkeni riskinin yok edilmesi açısından güvenli bir şekilde imha edilecektir. Bunların gübre olarak arazide kullanılmasına izin verilmeyecektir. Hayvan nakil araçlarında kullanılmak üzere hayvan pazarı, borsa ve hayvan satış yerlerinde temiz altlık bulundurulması aranacaktır.
II- Kurbanlık Hayvan İşletmeleri ve Hayvan Sevkleri ile İlgili Alınacak Önlemler:
1- Kurbanlık hayvan kesimi yapılacak özel işletmeler belirlenecek ve denetlenmesi yapılacaktır.
2- İl ve ilçeler arası kurbanlık olarak sevk edilecek hayvanlar için veteriner sağlık raporu düzenlenmeden önce menşe şahadetnameleri dikkatlice kontrol edilecek; usulüne uygun olarak bastırılmayan, okunaksız, silintili, mühürsüz veya mühürleri okunaksız olanlar işleme koyulmayacaktır.
3- İl ve ilçeler arası sevki talep edilen fakat küpelenerek tanımlanmamış, veri tabanına kaydedilmemiş ve yanlarında pasaportları bulunmayan kurbanlık sığır cinsi hayvanların sevklerine izin verilmeyecektir.
4- Kurbanlık hayvanlar için sevk raporları düzenlenmeden önce kulak küpe numaraları TÜRKVET veteriner bilgi sistemi veritabanından mutlaka kontrol edilerek hayvanların veritabanındaki bilgileriyle uyum gösterip göstermediğine bakılacaktır.
5- Kulak küpesi ve pasaportu bulunan sığır cinsi hayvanların sevk raporlarının ilgili hanesine kulak küpe numaraları yazılacak, gerektiğinde kulak küpe numaraları mühürlü ve imzalı olarak ayrı bir kâğıda listelenerek sevk raporuna iliştirilecek ayrıca sevk raporunun üzerine “Kurbanlık” ibaresi yazılacaktır.
6- Kurbanlık olarak sevk raporu verilen sığır cinsi hayvanlar, veri tabanında da gideceği ilin kurbanlık depo işletmesine mutlaka nakil edilecektir. TÜRKVET veritabanında kurbanlık işletme numaraları her il için TR İl kodu 9999999999 olarak belirlenmiş ve sistemde tüm iller için kurbanlık depo işletmeleri oluşturulmuştur. (Örn. Ankara ili için kurbanlık işletme numarası TR069999999999 olarak yazılacaktır.)
7- Kurbanlık hayvanlar, yurtiçi veteriner sağlık raporu düzenlenmeden önce, son zamanlarda belirli bölgelerde insanlarda görülen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığının taşıyıcısı olan keneler yönünden; özellikle hastalığın görüldüğü il/ilçelerde dikkatli bir şekilde muayene edildikten sonra sevk edilecektir.
III- Kurbanlık Hayvanların Yüklenmesi, Taşınması ve Boşaltılması İle İlgili Hususlar:
1- Nakil araçları hayvanların güvenli bir biçimde nakledilmelerini sağlayacak şekilde olmalı, üzerleri hava şartlarına uygun ve hayvanlara yeterli hava sağlayacak şekilde kapatılacak, kapaklar sağlam ve hayvanların atlama ve kaçmalarını engelleyecek şekilde olması sağlanacaktır.
2- Canlı hayvanlar nakil araçlarına yüklenmeden önce ve boşaldıktan sonra etkili dezenfektanlarla mutlaka dezenfeksiyonunun yapılması sağlanacaktır.
3- Hayvanların nakil vasıtalarına aşırı yüklenmelerine, nakliye sırasında yaralanma veya gereksiz yere acı ve ıstırap çekmelerine neden olabilecek nakil vasıtaları ile sevklerine izin verilmeyecektir.
4- Hayvanların nakliyesinin uzun sürmesi durumunda (8 saatten fazla), uygun aralıklarla hayvanlara yem-su verilmesi ile dinlendirilmesi konularında nakliyeci ve hayvan sahibine bilgi verilecek, nakil araçlarının yem-su yönünden tedarikli olup olmadıkları ve yeteri miktarda urgan, yular vs. ile ilk yardım çantası bulundurup bulundurmadıkları kontrol edilecektir.
IV- Kurbanlık Hayvanların Sevkleri Sırasında Yapılacak Kontroller:
1- Kurban Bayramı öncesinde kurbanlık hayvanların sevklerinin kontrol ve denetimi açısından Emniyet ve Jandarma Teşkilatları ile Belediye Zabıtası gibi tüm Mahalli Kolluk Kuvvetleri ile sıkı işbirliği ve koordinasyon sağlanarak, kaçak hayvan hareketlerine karşı düzenlenen yol kontrol ve denetimlerin sayısı artırılacaktır.
2- Özellikle İstanbul, Çanakkale, Bolu, Sivas, Tokat (Niksar), Gaziantep (Nizip), Ankara (Kulu Kavşağı), Adana (Pozantı), Malatya, Kayseri (Pınarbaşı), Bitlis (Tatvan), Kahramanmaraş (Pazarcık), Afyon, Eskişehir (Sivrihisar) merkezlerinde Emniyet ve Jandarma teşkilatlarıyla gerekli koordinasyon sağlanarak daha etkin denetim ve kontrol yapılacaktır.
3- Yol kontrol ve denetimleri sırasında nakil vasıtalarına yaralanma veya gereksiz yere acı ve ıstırap çekmelerine neden olabilecek şekilde aşırı olarak yüklenmiş hayvanlar ile hasta hayvanların bulunduğu tespit edilirse bu tür hayvanları taşıyan araçlar sevkten alıkonulacak; hayvanların sağlık ve refahı yönünden gerekli tedbirler alınacaktır.
V- Kurbanlık Hayvan Satış Yerlerine Yönelik Alınacak Önlemler:
1- Kurbanlık hayvanlar hayvan park-pazar ve panayırları ile hayvan borsalarının yanı sıra Kurban Hizmetleri Komisyonu’nca alınan kararlar doğrultusunda belirlenen kurbanlık hayvan satış yerlerinde ve özel kurbanlık kesimi yapılacak işletmelerde alınıp satılacaktır. Bu tür önceden belirlenen yerlerin dışında kurbanlık hayvan alım ve satımlarına müsaade edilmeyecektir. Bu konuda yetiştiriciler ve satıcılara kurbanlık satış ve kesim yerleri konusunda önceden eğitim verilecektir. Kurbanlık hayvan alım satım yerlerinin sayısı mümkün olduğunca asgari düzeyde tutulacak, denetim ve kontrol hizmetleri aksatılmadan sürdürülecektir.
2- Kurbanlık hayvan alım ve satım yerleri resmi veteriner hekimleri, belediye veteriner hekimleri ve belediye zabıta ekiplerince işbirliği ve koordinasyon sağlanarak etkin ve sürekli olarak denetlenecek ve kontrol edilecektir.
3- Kurbanlık hayvan satış yerleri belediyelerle müşterek olarak her gün sabah ve akşam olmak üzere iki kez usulüne uygun olarak temizlenerek etkin dezenfektan kullanılarak dezenfekte edilecektir.
4- Kurbanlık hayvan satış yerlerinde birçok bölgeden gelen hayvanlar bir araya geldiğinden satılamayan hayvanların geri dönüşlerinde hastalık bulaştırma riski bulunmaktadır. Bu sebeple satış yerlerine gelen hayvanlar giriş ve çıkışlarda mutlaka bulaşıcı hastalıklar yönünden kontrol edilecek ve hastalıklı hayvanların nakline izin verilmeyecektir.
5- Kurban Hizmetleri Komisyonu tarafından alınan kararlar doğrultusunda hareket edilecektir.
VI- Kurbanlık Hayvanların Kesiminde ve Kesim Yerlerinde Dikkat Edilecek Hususlar:
1- Kurbanlık hayvanlar, şehir ve kasabalarda çalışma izni almış mezbaha ve kombinalar ile Kurban Hizmetleri Komisyonlarının önceden belirlediği kesim yerlerinde kesilecektir.
2- Vatandaşlarımız, kurbanlık hayvanlarını köylerde ve önceden belirlenmiş kesim yeri bulunmayan yerlerde kendi bahçelerinde usulüne uygun olarak ve çevreye zarar vermeyecek şekilde kesebilirler. Ancak cadde, sokak ve park gibi kamu alanlarında kurbanlık hayvan kesimleri yasaktır.
3- Kurban kesim yerlerindeki atıkların, kan ve diğer organların herhangi bir çevre kirliliğine sebep olmalarının engellenmesi için gerekli önlemler alınacaktır. Bu konuda Valilikler, geçmiş yıllarda olduğu gibi cadde ve sokakları kurban kesim yeri olarak kullananlar ile kurban kesiminden sonra kan, atıklar ve iç organlarını sokak ve caddelerde bırakanlara gerekli yasal yaptırımları uygulayacaklardır.
4- Kesilen hayvanlara ait hastalıklı organlar, kesim sırasında oluşan artıklar ile özellikle kist hidatitli karaciğerler ve akciğerler kesinlikle kedi ve köpeklere verilmeyecek, uygun şekilde hazırlanmış, kedi ve köpekler tarafından çıkarılmayacak derinlikte çukurlara gömülerek imhası sağlanacaktır.
5- Kurbanlık hayvanlar, kasaplar ve eğitim görmüş ehil kişilerce hayvanların yaralanma ve gereksiz yere acı veya ıstırap çekmeyecekleri şekilde usulüne uygun olarak yatırılmalı ve kesilmelidirler. Kurbanlık hayvan kesiminde kullanılacak bıçaklar yeterince keskin olmalıdır.
6- Kurbanlık hayvanların derileri mutlaka usulüne uygun ve deriye zarar vermeyecek şekilde yüzülmelidir. Kurbanlık hayvan derileri ile bağırsakları temizlendikten sonra usulüne uygun tuzlanmalı, yetkili kurum ve kuruluşlara teslim edilmelidir.
7- Belediye ve köy muhtarlarınca çevre ve halk sağlığını dikkate alacak şekilde kesim yerlerinde çevre temizliğinin yaptırılması hususunda gerekli tedbirler alınacaktır.
8- Mevcut uygulamaların etkinliği artırılıp Polis, Jandarma, Belediye zabıtası ve Bakanlığımız görevlilerinden oluşan bir grupla belgesiz ve sağlık şartları uygun olmayan hayvan nakilleri engellenecek, belirlenen satış yeri ve kesim yerleri dışında oluşabilecek faaliyetlere izin verilmeyecektir. Kesim öncesi ve sonrası hayvanların kontrol edildiği ve sağlık güvencesi bulunduğuna dair damga ve belge düzenlenerek halkın bu organizasyonlara sempatisinin artırılması sağlanacaktır.
9- Kurban kesim organizasyonu yapan vakıf, dernek, süpermarket, kombina vb. kurum ve kuruluşlar kurban komisyonları vasıtasıyla sisteme katılarak kurban organizasyonlarının bir bütünlük içinde yapılması sağlanacaktır
10- Organizasyonun denetlenmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Emniyet Birimleri ve Belediye Başkanlığı ekiplerince yapılacaktır.
VII- Kesim Yeri olarak Değerlendirilebilecek Alternatifler:
1- Kapalı semt pazarlarının kurbanlık kesim yeri olarak kullanılması,
2- Araç yıkama yerleri ve kapalı otoparkların kesim yeri olarak kullanılması,
3- Kurbanlık satış yerleri yanına kurulacak kesim yerleri,
4- İmkânları ve yerleri müsait olan belediyelerce; örnek teşkil edecek, şehirlerin belirli yerlerine yapılacak olan kurbanlık hayvan kesim yeri.
VIII- Sığır Cinsi Hayvanların Kulak Küpe ve Pasaportlarının Toplanması ve Bilgisayar Destekli Veri Tabanından Kayıtlarının Silinmesinin Sağlanmasına Yönelik Alınacak Önlemler:
1- Kurbanlık hayvan satış yerlerinde kurbanlık olarak sığır cinsi hayvan satan yetiştiriciler veya celepler; sattıkları hayvanlara ait pasaportun kendilerinde kalacak satıcı ile ilgili kısmına “Kurbanlık olarak satıldı” ibaresini yazarak pasaportun bu kısmını en yakın İl/İlçe Müdürlüğü ya da ikamet ettikleri yerdeki İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edeceklerdir.
2- Mezbaha ve kombinalarda kesilen kurbanlık sığır cinsi hayvanların kulak küpe ve pasaportları Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği ve Uygulama Talimatının ilgili hükümleri çerçevesinde toplanacak, pasaportlar en yakın İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edilecektir.
3- Kurban Hizmetleri Komisyonu’nca belirlenen yerlerde kurbanlık olarak kesilen sığır cinsi hayvanlara ait kulak küpeleri, pasaportları ve kulak küpe numaralarının listesi söz konusu Komisyonca görevlendirilecek personel tarafından Bakanlığımızın en yakın İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edilmesi için Kurban Hizmetleri Komisyonuna yazılı duyuru yapılacaktır.
4- Kurban Hizmetleri Komisyonu’nun belirlediği yerler dışında ve köylerde kesilecek kurbanlık sığır cinsi hayvanların kulak küpeleri ve pasaportlarının toplanarak veri tabanından düşümlerinin sağlanabilmesi yönünden İl ve İlçe Müdürlükleri, kendi yetki ve sorumluluk sahalarındaki mahalle ve köy muhtarları ile bir bilgilendirme toplantısı düzenleyecek olup, bu konuda muhtarlara yazılı tebligat yapacaklardır.
Bu toplantıda muhtarlara konunun önemi anlatılacak; muhtarlardan sorumlu oldukları bölgelerde ikamet eden vatandaşları, kurbanlık olarak kestikleri sığır cinsi hayvanlara ait kulak küpeleri ile pasaportları kendilerine teslim etmeleri için köylerde camilerden anons, belde, ilçe ve illerde belediye anonsları vasıtası ile bilgilendirmeleri talep edilecektir.
Diğer bir ifade ile Kurban Hizmetleri Komisyonu’nun belirlediği yerler dışında ve köylerde kesilecek kurbanlık sığır cinsi hayvanların kulak küpeleri ve pasaportları vatandaşlarımız tarafından doğrudan en yakın mahalle veya köy muhtarına teslim edilecektir. Mahalle veya köy muhtarları kendilerine teslim edilen kulak küpeleri, pasaportları ve kulak küpe numaralarının listesini bağlı bulundukları yerdeki İl/İlçe Müdürlüklerine teslim edeceklerdir.
5- İl ve İlçe Müdürlükleri kendilerine teslim edilen kulak küpeleri, pasaportları ve kulak küpe numaralarının listesine istinaden kurbanlık olarak kesilen hayvanların bilgisayar destekli veri tabanından düşümlerini mutlaka yapacaktır.
IX- Koordinasyon Sağlanacak Kurumlar:
1- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı,
2- İçişleri Bakanlığı,
3- Çevre ve Orman Bakanlığı
4- Sağlık Bakanlığı
5- Milli Eğitim Bakanlığı
6- Belediyeler
7- Diyanet İşleri Başkanlığı
8- TRT
9- Ticaret Borsaları
X- Diğer Hususlar:
1- Kurban Hizmetleri Komisyonlarında görevli personelin daha aktif rol oynamaları sağlanacaktır.
2- Kurban Hizmetleri Komisyonları tarafından düzenlenecek eğitim kurslarına gerekli destek yapılacaktır.
3- Kurban Bayramı öncesinde ve Kurban Bayramı süresince İl Müdürlerinin sorumluluğunda ve Hayvan Sağlığı Şube Müdürlerinin koordinasyonunda İl ve İlçe Müdürlüklerinde yeterli sayıda araç ile nöbetçi veteriner hekimler görevlendirilecektir.
Bu Genelge ile Kurbanlık hayvanlara ilişkin 2006/67 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu Genelge hükümlerinin yerine getirilmesi ve ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla gerekli işbirliği ve koordinasyonun sağlanması yönünden İl ve İlçelerde Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonları acilen toplanacak bu Genelge hükümlerinin işlerliğini artırmak yönünden gerekli karar ve önlemler alınacaktır.
Gereğini önemle arz/rica ederim.
Vedat MİRMAHMUTOĞULLARI |
||
Müsteşar |
||
Bakan a. |
||
| DAĞITIM : | ||
| Gereği: | Bilgi: | |
| 81 İl Valiliğine ( İl Müdürlüğü ) | Teftiş Kurulu Başkanlığı | |
| İçişleri Bakanlığı | TOBB Başkanlığı | |
| Diyanet İşleri Başkanlığı | Çevre ve Orman Bakanlığı | |
| Sağlık Bakanlığı | ||
| Milli Eğitim Bakanlığı | ||
| TRT | ||