T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Tavuk Vebasından (avian influenza, kuş gribi) etkilenen bölgelerde yaşayanlara, korunma amaçlı neler tavsiye edilmektedir ?
1- Kuş gribinden etkilenen bölgelerde hastalığın salgına dönüşmemesi normal olarak önlenebilir.
·Kuş gribi virüsünün bulaşmasını önlemenin en iyi yolu ; zorunlu olmadıkça tavuklarla, ördeklerle, hindilerle veya diğer kümes hayvanlarıyla temas etmekten kaçınmaktır.
Çocuklar, kümes hayvanlarının tutulduğu yerlerde oyun oynayabileceklerinden risk altında oldukları unutulmamalıdır. Bu nedenle çocuğunuza şu temel kuralları öğretiniz;
Hiç bir kuşa, kümes hayvanına, bunların tüylerine, dışkılarına ve diğer atıklarına kesinlikle el sürülmemelidir.
·Kanatlı hayvan pazarlarından veya kanatlı hayvanların bulunduğu alanlardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
Kuş veya kümes hayvanlarıyla her türlü temastan sonra eller bol sabunlu suyla iyice yıkanmalıdır.
2- Hastalanan, kuş gribine yakalandığından şüphe edilen veya ölü hayvanlara nasıl muamele edilmesi gerektiğini bilmek, hastalığı kontrol altında tutmanın ve salgını önlemenin en etkin yoludur.
Ölü veya hastalıklı kümes hayvanlarıyla temas etmeniz kaçınılmaz ise, hastalığın size de bulaşmaması için kendinizi koruyacak önlemleri mutlaka alınız. Koruyucu olarak ağız maskesi, gözlük, tüm vücudunuzu saran önlük, lastik çizme ve eldiven kullanınız. Eğer böyle koruyucu giysiler hemen el altında yoksa, pratik ve basit önlem olarak ağzınızı temiz bir bez ile kapatın, koruyucu gözlük takın, el ve ayaklarınıza plastik torba veya poşet geçirin ve bunların ağızlarını el ve ayak bileklerinize takacağınız bir bant veya ambalaj lastiği ile iyice kapatın. Yıkanabilir bir önlük giyin.
Eğer hastalıklı veya ölü kümes hayvanları veya kanatlılarla ilk kez karşılaşıyorsanız ve durumun ne olduğundan tam olarak emin değilseniz hemen yetkili olan il-ilçe tarım müdürlüklerine haber veriniz ve bu hayvanlara uygulanacak işlemi bu konuda deneyimi olan personele yaptırınız (itlaf personeli, temizlik personeli v.s).
3-Kanatlılarda özelikle de yabani kuşlarda kuş gribi virusu H5N1 tespit edilen bölgelerde kedi ve köpeklerde alınacak tedbirleri bilmek ve uygulamak önemlidir.
H5N1’in köpek gibi diğer etçil hayvanlara(kurt,çakal vb.) da bulaşabileceğini onaylayacak veya bu sonucu çıkarmaya yol açacak her hangi bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak yinede
- Enfekte olmuş olan kuşlarla veya bunların ölüleriyle teması olmuş olduğundan şüphe edilen bütün hasta veya ölü kedi ve köpeklerin veteriner denetiminden geçirilmesi veya otopsi yapılması gerekir. Hükümet veteriner hekimi tarafından gerekli görüldüğü takdirde daha ayrıntılı testler yapılabilir;
- Evde bakılan etçil hayvanların, özellikle de kedilerin yabani kuşlarla teması engellenmelidir. Örneğin, kediler evde tutulmalı ve köpeklerin de dışarı çıkmaları durumunda tasma takılarak veya başka şekillerde sahipleri tarafından kontrol altında tutulmaları gerekir;
- Ölü bulunan kedi ve köpeklere dokunulmamalı, gerekli otopsi ve diğer testlerin yapılabilmesi için İl ilçe müdürlüklerine haber verilmelidir
4- Kümes hayvanlarının tutulduğu avluların ve kümeslerin iyice temizlenmesi hastalığın yayılmasını önlemede yardımcı olur.
- Eğer imkânınız varsa, kümes hayvanlarının tutulduğu avlularını ve kümesleri deneyimli kişilere temizletiniz. Etkin bir temizlik sonucunda kanatlıların tutulduğu kümes ve barakalarda hiçbir gözle görünür tüy veya dışkı artığı kalmamalıdır.
- Ölü kuşlar emniyetli bir biçimde gömülmelidir. (Lastik latex eldiven yada hazır da kullanabileceğiniz latex eldiven yoksa su sızdırmaz sağlam bir plastik poşet yardımıyla ölü kanatlı hayvan poşete konularak ağzı sıkıca bağlanır. Eller en az yirmi saniye süreyle bol sabunlu su ile yıkanır. Bulaşık olması muhtemel çevre ve ekipmanlar çamaşır suyu ile dezenfekte edilir.)
- Kuş gribine yol açan virüs bazı organik maddelerin içerisinde belirli bir süre canlı kalabilir; yani deterjan kullanılarak yapılacak bir temizlik kirlenmenin giderilmesinde önemli bir adımdır. Kümes hayvanlarının tutulduğu yerlerde bulunan tüm organik materyal mümkün olan en kısa sürede ortamdan uzaklaştırılmalıdır.
- Kümes hayvanlarının tutulduğu açık havaya maruz dış mekanların temizlenmesi ve dezenfekte edilerek arındırılması güç olacağından, bu mekanlarda kalabilecek virüslerin doğal ultraviyole ışınım ile yok olmalarını sağlamak için hayvanların en az 42 gün süreyle söz konusu ortamlara çıkarılmaması gerekir. Havaların soğuk olduğu dönemlerde bu süre daha da uzun tutulmalıdır.
- Dış mekânlarda üzerinde bitki örtüsü bulunan yerlerin ve zeminlerin dezenfektan (arıtma ajanı) püskürtülerek temizlenmesi çok kısıtlı fayda sağlar; zira topraktaki organik materyal nedeniyle bu kimyasallar çok etkin bir biçimde aktive olamazlar. Kümes hayvanı dışkılarıyla yoğun derecede kirlenmiş olmadığı sürece, kirlenmiş toprağın kaldırılarak yerine temiz toprak koymak suretiyle zemin ıslahı yapılması pek önerilmez.
- İşiniz bitiminde üzerinizdeki tüm koruyucu giysi ve donanımları çıkarıp ellerinizi bol sabunlu suyla iyice temizleyiniz.
- Üstünüzden çıkardığınız giysi ve donanımları kaynar sabunlu suda iyice yıkayınız. Kurumaları için güneşe asınız.
- Lastik çizme, koruyucu gözlük gibi temizlendikten sonra tekrar kullanılabilecek her türlü giysi ve ekipmanlar deterjanlı suyla iyice temizleyiniz,
- Saçlarınızı kök derinliklerine kadar olacak şekilde bol sabunlu suyla vücudunuzu iyice yıkayınız.
- Kirlenmiş veya kontamine olmuş giysilere veya nesnelere temas ederek kendi kendinizi veya temizlediğiniz yerleri tekrar kontamine etmemek(bulaştırmamak) için gerekli hasassiyeti gösteriniz.
- Kullanılmış eldivenleri ve daha başka bir defa kullanıldıktan sonra atılacak malzemeleri güvenli bir biçimde imha edebilmek için plastik poşetlere doldurup yakınız veya en az 1 metre derinlikte çukurlara gömünüz, üstüne sönmemiş kireç dökünüz.
- Kontamine olma ihtimali bulunan yerlerde (çiftlik, market veya kümes hayvanlarının tutulduğu ve kümeslerin bulunduğu avlular gibi) dolaştıktan sonra ayakkabı-çizmelerinizi bol sabunlu su ile mümkün olduğu kadar iyi temizleyiniz ve çamaşır suyu ile dezenfekte ediniz.
- Kirli bot, çizme ve ayakkabılarınızı iyice temizlenene kadar evin dışında tutunuz.
- Güvenilir bir biçimde iyice temizlenmesi mümkün gözükmeyen nesneler yakılarak veya gömülerek imha edilmelidir.
6-Kuş gribi tehlikesini düşünüyorsanız aşağıda belirtilen bazı önlemlerin alınması gerekir.
- En önemli temel kabül, sadece sağlıklı olduğundan emin olunan kümes hayvanlarının yiyecek olarak değerlendirilmesidir.
- Tüyleri yolma işleminde, sizi veya evinizi kan, toz, dışkı veya diğer hayvansal atıklarla kirletmeyecek bir yöntem kullanınız. En iyisi kümes hayvanlarını tüylerini yolmadan evvel kaynar suya atmaktır. Sakatatlarını çıkarırken, sizi veya evinizi kan, toz, dışkı veya diğer atıklarla kirletmeyecek bir yöntem kullanınız.
- Bu işlemleri yaptıktan sonra, ellerinizi bol sabunlu suyla iyice yıkamadan önce başka hiçbir cismi tutmayınız veya yüzünüze elinizi sürmeyiniz (örneğin gözlerinizi ovuşturmayınız.
Detaylı bilgi için İl/ilçe tarım müdürlüklerine, sağlık teşkilatlarına başvurunuz.