T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
TAVUK VEBASI( AVİAN INFLUENZA) HASTALIĞINA KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
İl/İlçe Müdürlüklerimizce Alınması Gereken Önlemler
İşletmelerce ve Entegrasyonlarca Alınması Gereken Önlemler
Hayvan Hareketleri ile İlgili Genelge
Kanatlı Kesimhaneleri ve Kombinalarında Uygulanacak Esaslar
A- İl/İlçe Müdürlüklerimizce Alınması Gereken Önlemler
1.Hükümet veteriner hekimleri; Tavuk vebası hastalığı ile ilgili 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliği’nin 116’ ıncı maddesi ve 29.05.2001 tarih ve HSHD-HHM-6095/016049 sayılı yazı ile illere gönderilen Tavuk Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Talimatnamesini(kitapçık) mutlaka okumalı ve hastalık çıkışlarında söz konusu mevzuatlara göre uygulama yapılmalıdır. Her iki mevzuata da Genel Müdürlüğümüzün www.kkgm.gov.tr adresindeki Mevzuatlar bölümünden ulaşılabilmektedir.
2.Kanatlı hastalıkları ile ilgili duyumlar ve ihbarlar en kısa sürede koruyucu elbise, eldiven maske ve gözlük kullanarak değerlendirilmeli, yoğun ölüm görülen ve tavuk vebası şüphesi olan yerlerden marazi madde alınıp Bölge Veteriner Kontrol Araştırma Enstitüsüne en kısa zamanda gönderilmelidir. Ayrıca şüpheli işletmeye giden veteriner hekim 3 gün süre ile başka bir kanatlı işletmesini ziyaret etmemelidir.
3-Kanatlı yetiştiricilerine, entegrasyonlara ve serbest veteriner hekimlere hastalıkla ilgili genel bilgiler ve alacakları tedbirler konusunda eğitimler verilmelidir.
4.Köylerde bulunan kanatlıların tedbir açısından kapalı yerlerde tutularak dışarıda gezdirilmemesi konusunda gerekli duyurular yapılmalıdır.
5-Hasta veya ölü bulunan göçmen kuşlar en kısa sürede İl/İlçe Müdürlüklerine bildirilmeli, bu konuda da avcı dernekleri ve avcılarla işbirliği yapılmalıdır.
6-İl/İlçe Müdürlüklerinde; söz konusu hastalık şüphesinde veya çıkışında kullanılmak üzere koruyucu tulumlar, gözlükler, maskeler ve eldivenler bulundurulmalıdır.
7-İl/İlçe Müdürlüklerinde Tavuk Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Talimatnamesinde belirtilen etken maddeli dezenfektanlar ve kanatlı hayvanlarını öldüren gazlar bulundurulmalıdır.
8- İkinci bir emre kadar, hayvan pazarlarında açıkta yapılan köy tavuğu ve çıkma diye tabir edilen canlı tavuk satışları engellenmelidir.
B- İşletmelerce ve Entegrasyonlarca Alınması Gereken Önlemler:
Özellikle kanatlılarla yakın ilişki içerisinde bulunan işletmelerimizin aşağıdaki hususlara dikkat etmesi insan ve kanatlı sağlığı açısından önemlidir.
1-Bu hastalığın çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık olması yanında insanlara da bulaşabileceği dikkate alınarak korunma tedbirlerini almaları gerekmektedir.
2- İşletmelerin giriş ve çıkışları ciddi olarak kontrol altına alınmalıdır. Kümesler ve yem üniteleri ziyaretçiler için ‘yasak bölge’ ilan edilmelidir.
3- İşletme içinde personel hareketleri olabildiğince sınırlandırılmalıdır.
4-Her kümesin bakıcısı ayrılmalı ve diğer kümeslere giriş ve çıkış kesinlikle yasaklanmalıdır. Bakıcıların kümeste giydiği ayakkabı ve tulumla dışarı, dışarıda giydiği elbise ve ayakkabı ile de kümese girmesi engellenmelidir. Bu kurala işletme sahibi ve yöneticiler de uymalıdır. Ayrıca işletmelerde ilave koruyucu elbise, maske, gözlük ve eldiven bulundurulmalıdır.
5-Kümes kapıları önünde, personel giriş dezenfeksiyonu için gerekli tedbirler alınmalıdır.
6-Taşıtlar mümkün olduğunca dışarıda tutulmalı eğer girmeleri çok gerekli ise tesisin girişinde etkili dezenfektanlardan biri ile yıkanmalıdır.
7-Bu hastalık için etkili olan formalin+permanganat, sodyum hipoklorit, amonyum quertar tuzları, kalsiyum hidrat, kresilik asit ve sentetik fenoller gibi dezenfektanlar kullanılmalıdır.
8-Yetiştirilmek üzere temin edilen yumurta, civciv veya piliçler hastalık kontrollerinin düzenli olarak yapıldığı bilinen, her bakımdan güvenilir, çalışma izni verilmiş ve sağlık sertifikası düzenlenmiş olan damızlık çiftliklerinden alınmalıdır.
9-Kümes içi kadar, kümes dışı da temizlenmeli ve kontrol edilmelidir. Kümes dışındaki çöplükler gelişigüzel atılmış malzemeler, kümes dışında yemlerin etrafa saçılmış olması farelerin ve diğer kemiricilerin kümese yaklaşmalarını ve kümese girmelerini kolaylaştırır. Bunun için kanatlı barınaklarının etrafındaki alanlar da temizlenebilir, dezenfekte edilebilir malzemeden yapılmalıdır.
10-Kemirgenler dışkılarıyla yem ve altlığı kontamine ederler. Dolayısıyla kemirgenlerle mücadele için etkili bir program yürütülmelidir.
11-Kümeslere yabani kuş ve kemirgenlerin girişi engellenmelidir.
12-Göçmen su kuşlarının hastalığın yayılmasında taşıyıcı rol oynadığı dikkate alınarak, göl, gölet ve göçmen su kuşlarının işletmelere yakınlığı halinde aşırı tedbirli olunmalıdır.
13-Her seferinde, kullanılmak üzere yeni viyoller tercih edilmelidir.
14-Yem, su, ekipman hijyenine mutlaka uyulmalıdır. Bir başka işletmeden alınan ekipman kesinlikle işletmeye sokulmamalıdır.
15-İşletmeler bünyelerindeki sağlık kontrollerine özen göstermelidirler.
16-Avian Influenza hastalığı tehlikesine karşı gerekli tedbirlerin alınabilmesi için ilk hastalıktan şüpheli veya ölü hayvanın kesin teşhisi vakit geçirilmeden yaptırılmalıdır.
17-İşletmeler uğrayacakları ekonomik kayıpların büyüklüğüne karşın, hastalık ihbarlarında özverili olmalı ve civardaki işletmeleri derhal uyarmalıdırlar.
18-Hayvan hareketlerinde kontrollü olunmalı ve Bakanlığımıza yardımcı olunmalıdır.
19-Temiz ve hijyenik bir kümes her türlü hastalığa karşı alınmış en etkili önlemdir. Temizlik ve dezenfeksiyonun istenilen düzeyde olması için kümeslerde taban, duvar, tavanlarda çatlak, yarık bulunmamalı ve kolayca yıkanabilmelidir.
20-Aynı çiftlikte sadece bir türden hayvan yetiştirilmelidir. Dışarıdan sürüye kesinlikle hayvan katılmaması ve hepsi içeri, hepsi dışarı kuralına uyulmalıdır.
21-Kümeslerin periyodik temizliği, dezenfeksiyonu, havalandırılması, gıda, su hijyeni, kümes ısısı ve hayvan bakıcılarının temiz tulum, dezenfekte edilmiş çizme, maske ve eldiven kullanmaları sağlanmalıdır.
22-Çiftliğe gelen yem ve kuluçka araçlarına yoğun dezenfektan uygulamaları yapılmalıdır.
23-Hayvan Sağlık Sigortası yaptırılmalıdır.
24-Ölü, hasta hayvanlar bulaşmayı önleyecek şekilde imha edilmelidir.
25-Kesimhane, yem fabrikaları ve kuluçkahanelere giren her türlü aracın dezenfekte edilmesi, personelin ise ayak basma dezenfektanına basmasının aksatılmaması gerekmektedir.
26-Kesimhanelerde canlı araçlarına ve kasalara yoğun dezenfeksiyon uygulanmalıdır.
27-Göçmen su kuşlarının konaklama yerlerinin çevresinde ayrı sarım ekiplerinin görev yapması sağlanmalıdır.
28- Saha servis araçları her gün yıkanıp dezenfekte edilmelidir.
Hayvan Hareketleri ile İlgili Genelge
(13.10.2005 tarih ve 250 10 09 12/YHH/30-3402 023245 sayılı yazı)
Bilindiği üzere kanatlı hayvanlarda ciddi ekonomik kayıplara yol açan, ticareti ve insan sağlığını etkileyen Tavuk vebası (Avian influenza, Kuş gribi) hastalığı Balıkesir ili Manyas ilçesinde merada otlatılan hindilerde ortaya çıkmış ve bölgede gerekli tüm tedbirler alınmıştır. Hastalığın ülke geneline yayılmaması için ;
1- İkinci bir emre kadar hayvan pazarlarında ve semt pazarlarında açıkta yapılan köy tavuğu ve çıkma diye tabir edilen canlı tavuk satışlarının yasaklanması,
2- Hayvan pazarları ve borsalarında denetimlerin arttırılması,
3- Yurtdışından ülkemize giriş yapan hayvan nakil araçlarının ve yurtiçinde hayvan nakli yapan araçların dezenfeksiyonlarının yapılmasına önem gösterilmesi,
4- Kanatlı hayvan ve ürünlerinin sevklerinde Veteriner Sağlık Raporlarının düzenlenmesinden önce yapılacak olan muayene ve kontrollere dikkat edilmesi,
5- Ev ve Süs Hayvanları Satış Yerlerinde satılan süs kuşlarının sağlık yönünden düzenli olarak kontrol edilmesi,
6- Sınırlarımızdan ülkemize kaçak kanatlı hayvan ve yumurta girişlerinin önlenmesi amacıyla, sınırlarda bulunan İl veya İlçe Müdürlüklerinin görev bölgelerindeki ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlaması,
Kanatlı Kesimhaneleri ve Kombinalarında Uygulanacak Esaslar
( 24.10.2005 tarih ve 250 10 06 11- 2.1/6266/24520 sayılı)
Kanatlı kesimhaneleri ve kombinaları, hem halk sağlığının korunması ve hem de hastalığın erken teşhisi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle kanatlı kesimhane ve kombinalarında görev yapan veteriner hekimlerce, hayvanların kesim öncesi muayenesi ile kesim sonrası muayenelerinin çok dikkatli yapılması ve bu konularda eksikleri olan veteriner hekimlerin eğitimleri gerekmektedir.
Bakanlığımızca bu amaçla düzenlenecek eğitim kurslarına tüm kanatlı kesimhane ve kombina veteriner hekimlerinin katılımı sağlanmalı, kombina ve kesimhanelerde hijyen tedbirleri en üst seviyede uygulanmalı, İl Müdürlüğünüzce kontrol ve denetimler daha sıkı ve titiz bir şekilde yapılmalıdır.
Kesimhanenin; Canlı kabul, ante mortem muayene, askılama, sersemletme, kesme ve kan akıtma, ıslatma kazanı, iç açma- iç çıkartma, iç yıkama, su şiling bölümlerinde çalışan personelce;
a)-Koruyucu elbise giyilmelidir. Bu elbise; Tercihan iş tulumu üzerine giyilen ve geçirgen olmayan uzun kollu önlükten ibarettir.
b)- Çalışma esnasında dezenfekte edilebilir yüksek kaliteli eldiven kullanılmalıdır.
c)-MP5 solunum maskesi veya bu yoksa standart ameliyat maskesi kullanılmalıdır.
d)-Koruyucu geniş gözlükler takılmalıdır.
e)-Ayakkabılar kauçuk veya poliüretan olmalı, dezenfekte edilmeli veya koruyucu galoş giyilmelidir.
f)- Eller çalışma esnasında sık sık, işe ara verildiğinde ve yeniden başlandığında sabun ve su ile yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir.
g)- Tüm bölümlerde ve özellikle de kesimin yapıldığı bölümde çalışma hijyeni çevre temizliğine dikkat edilmelidir.
h)-Kan akıtma öncesi, kesimden sonra çevreye kan sıçramalarının azaltılması amacıyla sersemletmenin iyi bir şekilde yapılmasına dikkat edilmelidir.
Son Günceleme: 31 Ekim 2005