T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Metil Bromür
Metil bromür (MeBr) 1940' dan bu yana tarım alanlarında yaygın olarak kullanılan geniş spektrumlu fumigant bir biosittir.
Metil Bromürlü pestisitlerin hepsi de, %98 MeBr +%2 Chloropicrin içermektedir. Formülasyon içindeki Chloropicrin gözleri yakma özelliği nedeniyle, uyarıcı gaz görevi yapmaktadır.
Metil Bromürün Kullanıldığı Yerler
Öncelikle yoğun tarım yapılan alanlarda toprak kökenli hastalık, zararlılar ve yabancı otları elemine etmek için toprak fümigantı olarak kullanılır.
Ayrıca, depolanmış ürünlerin fumigasyonunda, karantina amacıyla tarımsal ürünlerin ihraç-ithalatında ve taşıma araçlarının (tır, kamyon, gemi, tren vb.) steril edilmesi işleminde kullanılmaktadır.
Tarımda Mebr Kullanımının Olumlu ve Olumsuz Etkileri
Olumlu Etkileri:
-Geniş etkili ve uygulaması kolay bir kimyasal olup nematodlar, böcekler, funguslar, bakteriler ve yabancı otlara karşı etkilidir.
-Bu kimyasal genellikle 0-30 cm toprak derinliğinde her tarafına nüfuz ederek söz konusu etmenlere karşı oldukça yüksek oranda etki sağlar.
-Topraktan hızlı bir şekilde ayrılır (bekleme süresi kısadır) ve genellikle düşük fitotoksisiteye sahiptir.
-Çoğunlukla cloropicrin ile kombine edilmesi nedeniyle toprak kökenli fungal etmenlere karşı daha fazla etki sağlar.
 |
Olumsuz Etkileri:
|
Total biosit özelliği nedeniyle uygulandığı alanda tüm organizmaları öldürerek rekabeti ortadan kaldırır ve vakum etkisi yapar.
Metil Bromür Üretimi:
MeBr’ün yurt içinde üretimi bulunmamakta olup ülke ihtiyacı İngiltere, Hollanda, Fransa, Belçika ve İsrail’den ithal edilerek karşılanmaktadır.
Metil Bromür Satışı:
MeBr Türkiye’de “Zirai Mücadele İlaçlarını Toptan ve Perakende Satanlar ile Depolayanlar Hakkında Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde pazarlanmaktadır. MeBr sadece “Fumigasyon Operator Belgesi” ne sahip olan kişilere satılabilmektedir
Metil Bromür ile İlgili Yasal Süreç:
Türkiye’de ilk defa 1987 yılında ruhsatlandırılan MeBr, 1987 yılında 160 ülkenin katılımı ile imzalanan ve ülkemizin de 1991 yılında taraf olduğu Montreal protokolü gereğince, MeBr’ün gerek Ozon Tabakasını İnceltici özelliğe sahip olması ve gerekse ürünlerde bıraktığı Brom kalıntısı nedeniyle kullanımının ve ithalatının kademeli olarak azaltılması kararı benimsenmiştir.
Bu karara göre MeBr’ün azaltılarak, alternatiflerinin uygulamaya konulabilmesi için gerekli politika ve stratejilerin belirlenmesine yönelik bir eylem planı hazırlanmıştır. Bu eylem planına göre uyulması gereken kriterler ise; yayımlanan yönetmelikler ile yürürlüğe girmiştir. Yönetmelikler;
23 Haziran 2000 tarih ve 24088 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan “Metil Bromür’ün Tarımda Kullanımının Azaltılması Hakkında Yönetmelik”
8 Nisan 2004 tarih ve 25427 sayılı resmi gazetede yayımlanan “Metil Bromür’ün Tarımda Kullanımının Azaltılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”
Metil Bromürün Yasaklanması:
MeBr kullanımı 2004 yılında Tütün ve depolanmış ürünlerde, 2007 yılında ise Taşıma öncesi ve karantina amaçlı uygulamalar dışında toprakta kullanımı tamamen sonlandırılacaktır.
| MeBr tüketimi gelişmiş ülkelerde |
| 1999 da % 25 2001 de % 50 2003 de % 70 |
| 2005 de % 100 |
| Gelişmekte olan ülkelerde ise |
| 2005 de % 20 |
| 2015 de % 100 oranında azaltılacaktır. |
Ülkemiz için azaltma takvimi aşağıda verilmiştir.
| Yıllar | Max. Ulusal tüketim (Ton) |
| 2004 | 279 ton |
| 2005 | 130,6 ton |
| 2006 | 34 ton |
| 2007 | Taşıma öncesi ve karantina amaçlı uygulamalar devam edecektir. |
Metil Bromürün Dünyadaki durumu:
Türkiye'de tüketimi 750- 800 ton
Türkiye'de 1997 yılında kullanılan Mebr'ün; % 72'sinin toprak fumigasyonunda
%27'sinin depolanmış ve taze ürünlerin fumigasyonunda,
%0.6'slnın ise karantina amaçlı kullanıldığı belirtilmektedir.
Metil Bromür ile ilgili yürütülen Demonstrasyon projeleri:
MeBr alternatifleri konusunda KKGM tarafından koordinasyonu sağlanan ve tamamı hibe şeklinde Montreal Protokolü Çok Taraflı Fon kaynaklarından karşılanan ve çalışmaları tamamlanan ve oldukça başarılı sonuçlar alınan demonstrasyon projeleri;
a- ”Doğu Akdeniz Bölgesinde Örtü Altı Çilek, Biber ve Patlıcan ve Aydın İlinde Çilek Yetiştiriciliğinde Metil Bromür’e Alternatif Uygulamaların Geliştirilmesi” isimli proje,
b- ”Domates, Hıyar ve Karanfilde Örtü Altı Yetiştiriciliğinde Metil Bromür’e Alternatif Uygulamalar” isimli proje,
c- “Kuru İncir Sektöründe Metil Bromürün Kullanımdan Kaldırılması” isimli projedir.
a- Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen “Kurumsal Güçlendirme Projesi” dir.
b- Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Muğla, Mersin, İzmir, Isparta, Antalya ve Adana İl Müdürlükleri, Çukurova Üniversitesi, Adnan Menderes Üniversitesi, Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü katkıları ile yürütülmekte olan ve Birleşmiş Milletler Sınayi Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) tarafından desteklenen Metil Bromür’ün Tarımda toprak uygulaması olarak Domates, Salatalık, patlıcan, süs bitkisi ve karanfilde kullanımını uygulamadan kaldıracak olan “ MeBr’ün Sonlandırılması Projesi ” dir.
01.10.2003 tarihinde protokol yapılarak proje başlatılmış ve proje başarılı bir şekilde devam etmektedir.
Metil Bromüre Alternatif Uygulamalar
c-Çilek Yetiştiriciliğinde Metil Bromür Alternatifleri
e-Yetiştirme Ortamlarında Buhar ile Sterilizasyon