T.C.
TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Patates Kist Nematodları (Globodera rostochiensis Wollenweber, Globodera pallida Stone) ile Mücadele Hakkında Tebliğ
Yetki Kanunu: 6968
Yayımlandığı R.Gazete: 29.09.2002-24891
Tebliğ No: 2002/60
Amaç
Madde 1-Bu Tebliğ patates kist nematodları (G.rostochiensis Woll. ve G.pallida Stone)’nın varlığının tesbiti, yayılmasının önlenmesi ve mücadelesinin yapılması amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2- Bu Tebliğ patates kist nematodlarının, varlığının tesbiti, yayılmasının önlenmesi, mücadelesinin yapılması, eradike edilmesi ve alınacak asgari önlemleri kapsar.
Hukuki dayanak
Madde 3- Bu Tebliğ; 15/5/1957 tarihli ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ile 6/8/1964
tarihli Zirai Karantina Tüzüğü’ne dayanılarak ve AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Sürvey
Madde 4- Bu zararlı etmenlerin en önemli konukçusu patates olması sebebiyle sürveylerin öncelikle patates üretim alanları, depolar, yayılmada risk oluşturan diğer konukçular ( patlıcan ve domates), bu konukçuların sulanma ve ilaçlanmasında kullanılan yüzey suyu, endüstriyel işleme ve paketleme binalarından boşaltılan sıvı ve katı atıklar üzerinde bu organizmaların tespitine yönelik olarak belirli aralıklarla sürveyler yürütülür. Ayrıca tüketim amaçlı patates yumrularının satıldığı hal, pazar gibi yerlerde de sürvey çalışmaları yapılabilir.
Sürvey metodu
Madde 5- Bu sürveyler Türkiye koşulları ve EPPO standart metotları dikkate alınarak hazırlanmış olan Patates kist nematodları (G.rostochiensis Woll.ve G.pallida Stone) (Tylenchida: Heteroderidae) Zirai Mücadele Teknik Talimatı’na (Ek-I) göre yürütülür. Patates dışındaki diğer konukçu bitkiler, katı ve sıvı atıklar ve diğer materyaller içinde uygun metotlara göre sürvey ve analizler yapılır.
Sürveyin yapılması
Madde 6- Sürveylerde alınacak örnek miktarı ve örnek alma zamanı Zirai Mücadele Araştırma Enstitüleri tarafından hazırlanmış olan Zirai Mücadele Teknik Talimatı (Ek-I)’na göre belirlenir. Yeşil aksam dönemi bitki kök sürveyleri Bakanlık İl Tarım Müdürlüğü Bitki Koruma Şube Müdürlükleri elemanları tarafından yapılır. Hasada yakın ve hasat sonrası tarla toprağı olmak üzere yapılan sürveyler yine adı geçen kuruluş elemanları tarafından yürütülmekle birlikte, alınan bu toprak örneklerinin kist yönüyle analizleri Bakanlık Zirai Mücadele Araştırma Enstitüleri ve Bakanlığın ilgili diğer araştırma enstitüler tarafından yapılır.
Bakanlığa bildirim
Madde 7- Bu zararlı organizmaların görüldüğü yerlerde keşif ve sınırlandırma, görülmediği yerlerde keşif sürveyleri yürütülür. Sürvey sonuçları gerekli bilgileri içerecek şekilde her yıl 20 mayıs’a kadar Bakanlığa bildirilir. Bunun dışındaki tespitler ya da şüpheli durumlar, acilen Bakanlığa bildirilir.
Tespit ve nakil yasağı
Madde 8-Şüpheli durumların olması halinde; bu durumun oluştuğu bölgedeki patates tarlalarından alınan toprak örneklerine EPPO’ca kabul edilen yöntemlerden birisi uygulanarak laboratuvar analizleri yapılır. Bu zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, patates kist nematodlarına Zirai Mücadele Teknik Talimatı’nda yer alan (Ek-I) yasal ve kültürel önlemler uygulanır ve bu durumun görüldüğü yerlerdeki ürünlere ait tüm bitki ve yumruların nakli yasaklanır.
Bulaşık alanların belirlenmesi
Madde 9- Zirai Mücadele Teknik Talimatına (Ek-1) uygun olarak alınan bir örnekte organizmanın varlığı doğrulandığında, bulaşık alanların sınırları belirlenmelidir. Bu amaçla;
a) Örneğin alındığı ve bulaşık olarak belirlenen bitkisel materyal, parti ve/veya parsel, ayrıca toprakla bulaşmış makine, taşıt, depo, topraklı paketleme materyali, örneğin hasat edildiği veya alındığı tarlalar ve örtü altı üretim yerleri de bulaşık olarak kabul edilir.
b) Bulaşmanın menşei ve sınırları belirlenir. Sulama, taşkınlar veya rüzgar yoluyla yayılma açısından risk altında bulunan patates üretim alanlarındaki diğer Solanaceae’ler, endüstriyel işleme ve paketleme binalarından atılan katı ve sıvı atıklar ve yüzey suyu için ise; bulaşmanın derecesini ve yayılmanın sınırlarını belirlemek amacıyla uygun zamanlarda örnekler alınır ve sürveyler yapılır. Patates üretiminin yapıldığı özellikle tohumluk üretimi nedeniyle daha fazla risk altında bulunan yerlerde yetişen diğer konukçu bitkiler (patlıcan ve domates) için de bu maddenin (a) bendi ve bu bentteki hususlar dikkate alınır.
Mücadele ve koruyucu önlemler
Madde 10- Bu zararlı organizmalarla yapılan mücadelenin esasları aşağıda belirtilmiştir.
a)Bulaşık yumrular kesinlikle tohumluk olarak kullanılamaz.
b)Bulaşık olarak bulunan patates tarlalarının ürünleri, İl Tarım Müdürlüğü Bitki Koruma Şubesi elemanlarının gözetiminde toprakları temizlenerek tüketim amaçlı olarak kullanılabilir.
c)Muhtemel bir bulaşıklık durumunda veya bulaşık tarlalara yakınlığı nedeniyle risk altında bulunan arazilerdeki patates yumruları da yayılma riski yaratmamak kaydıyla 9 uncu maddedeki önlemler alınarak tüketim amaçlı kullanıma sunulabilir veya satışı yapılabilir.
d)Tohumluk patates üretimi; patates kist nematodlarından âri olduğu toprak analizi ile belirlenmiş olan seçilmiş tarlalarda yapılır.
e)Bulaşıklığın belirlendiği tarlalarda ve yaygınlık görülen yerlerde, patates üretimi yapılmaz.
f) Bulaşık alanlarda; başka yere taşınarak dikim amaçlı hiçbir bitki yetiştirilmez, toprakta veya herhangi bir
şekilde depolanmaz.
g) Bulaşık olan veya bulaşıklığından şüphelenilen tohumluk üreten tarlaların patateslerinin tohumluk olarak kullanılmaması hususu alınacak önlemlerin başında gelmekle birlikte, Bakanlıkça belirlenecek çok gerekli hallerde söz konusu tarlaların patatesleri uygun bir işleme tabi tutularak kistlerden arındırıldıktan sonra tohumluk olarak dağıtılabilir.
h) Patates kist nematodlarıyla bulaşık olduğu belirlenen veya risk altında bulunan yerlerdeki makine, taşıt, depo ve paketleme materyali ile benzeri diğer materyal uygun bir metot kullanılarak imha veya dezenfekte edilir.
Önlemlerin bildirimi
Madde 11- Bu zararlı organizmayla mücadele amacıyla 10 uncu maddede belirtilen hususlarla ilgili yapılan işlemler Bakanlığa bildirilir.
Patates tohumluğu
Madde 12- Tohumluk patatesler kabul edilebilir metotlar kullanılarak patates kist nematodlarından âri bulunmuş olmalı, sertifikasyon sonucu elde edilmiş direkt patates hatlarından üretilmiş olmalıdır.
Zirai karantina yönetmeliği ve iç karantina tebliğindeki yeri ve önemi
Madde 13- Patates kist nematodlarıyla bulaşık patates tohumluklarının, 8/3/1991 tarihli ve 20808 sayılı Zirai Karantina Yönetmeliğinin (EK-I) listesinde ve 17/8/1995 tarihli ve 22377 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İç Karantina Tebliğ (Tebliğ No:1995/3) hükümleri gereğince de bulundurulması, dağıtımı ve bir yerden bir yere nakli yasaktır.
Bakanlığın yetkisi
Madde 14- Bu organizmalarla ilgili olarak periyodik denetimlerin yapıldığı, uygun mücadele yöntemleri ve koruyucu önlemlerin uygulandığı ve yayılma riskinin olmadığı yerlerde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı aşağıdaki hususlara izin verebilir.
a) Bilimsel nedenlerle 10 uncu maddeye ilişkin önlemlerde azaltma,
b) Bulaşık tarlalardaki patates kist nematodu patotiplerine dayanıklı olduğu bilinen patates çeşitlerinin bulaşık alanlarda yetiştirilmesi ile 10 uncu maddenin (e) ve( f) bentlerinde bir değişiklik,
c) Bulaşık tarlalarda yetiştirilen yemeklik patateslerin, patates kist nematodlarının ergin hale gelmesinden önce hasat edilmesi ile 10 uncu maddelerin (e) ve (f) bentlerinde bir değişiklik,
d) Tohumluk patates haricindeki patateslerin; bulaşık alanların uygun bir metotla dezenfekte edilmesinden sonra bu alanlarda üretimi ile 10 uncu maddelerin (e )ve (f) bentlerinde bir değişiklik,
e) Patates kist nematodlarının varlığı ve dayanıklı patates çeşitleri Bakanlıkça belirlenen geçerli ve kabul edilebilir metotlarla tespit edilmelidir.
Dayanıklı çeşit
Madde 15- Bir patates çeşidi; eğer yetiştirildiği alanda mevcut olan patates kist nematodu patotipinin populasyonunda yıllık doğal bir azalmaya neden oluyorsa, söz konusu patotipe dayanıklı olarak kabul edilmelidir.
Çoğaltım materyali
Madde 16- Tohumluk patates üretim alanlarında zararlı organizmaların varolduğuna ilişkin bulguların olması durumunda; anaç, sertifikalı ve kontrollü dahil tüm kademelerdeki çoğaltım materyali sistematik olarak incelemeye tabi tutulur.
Ek tedbirler
Madde 17- Patates üretim bölgelerinde zararlı organizmaların yayılmasını engellemek ve kontrol altına almak amacıyla gerektiğinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nca ilave ve daha sıkı önlemler alınabilir.
Yürürlükten kaldırma
Madde 18- Bu Tebliğ kapsamında yer alan patates kist nematodlarının mücadelesine ve yayılmasına yönelik önlemler, bu nematodların artık mevcut olmadığı durumda yürürlükten kaldırılır.
Yürürlük
Madde 19- Bu Tebliğ yayım tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 20- Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.